2017 watapin NN sutiyoq doctor 61 watanpi kasharan, payqa 15 watañan seguridad social nisqapi yanaparan, paymi mana llank’anayoq kapurqan. Payqa Seguro Social de Esmeraldas nisqapi llamk'arqan Galera San Francisco Reserva nisqapi, Sudamérica suyupi ñawpaq mama quchapi waqaychasqa. Paypa ñanninkunaqa wichaypi Galera parroquiamanta uraypi San Francisco parroquiaman purirqan, iskaynintinmi Esmeraldaspa uralanpi Muisne kantonman perteneceq. Payqa 1982 watapi chay kitipi llamk’arqan, chaypachataq Ecuadorpa Chawpi Yachay Sunturninpi chayraq lluqsisqa hampiq hina rural hampiy yachayta ruwarqa. Paywan kuskataq warminpas risqa, pay hina sipas, 26 watayoqllaraq. Ñawpaq wata casarakusqankuta Cabo San Francisco llaqtapi tiyarqanku, chay llaqtapiqa yaqa 10 killa paray pachapi mana ñanniyuq karqan. Kayqa karqan diciembre killamanta septiembre killakama, chaypin El Niño nisqa q’oñi corriente chayamurqan; octubre, noviembre killakunapillam paraqa manaña pararqachu. Chay 300 p’unchaykuna sinchi para, t’oqyaykunapin chinkapurqan kay mawk’a llaqtata tinkuchikuq ñan, chaytaqa españolkunan 17 siglopi kamarirqanku, kunankamapas Sudamérica nacionpi ñawpaq kaq faro kashan. 33 wata qhepaman llaqtapi llank’ananman kutipuyqa llaqtapaqpas doctorpaqpas ancha allinmi karqan. Chay llaqtaqa Rafael Correa kamachikuqpa apamusqan revolución nisqapin tarikusharqan, chaymi asfaltasqa ñanta ruwarqan 2016. Chaypaqmi karqan asfaltasqa callekuna, alcantarillado nisqa, wasikunaman upyana unu llika, 24 horas luz, servicio telefónico, internet, televisión satélite nisqa ima. Tukuy imapas qunqayllamanta chayamurqa, chaymi llaqtapas, Esmeraldas suyupa urayninpi yachaqkunapas musphasqa karqaku. Ichaqa 2016 watapi 16 abril killapin Ecuador nacionpa costanpi aswan millay terremoto pasaran. Chay pacha kuyuyqa lamar qochapi, Pedernales llaqtaq qayllanpi, huk cantón nisqapi camarón hawa llaqtakunaman apachiypi, ruruchiypipas anchata wiñarqan, ichaqa droga qolqe suwakuypa chawpintaqmi karqan. Chaymanta, huk wata, Esmeraldas llaqtapa lliw costanpi qipa kuyuykunam hinalla karqa, chaymi NNpa wasintapas afectarqa, Vargas Torres Edificiopi, Esmeraldas llaqtapa chawpinpi, gobernadorpa oficina chimpanpi. NN huk wata sapa kuti manchakuywan kawsarqa, sapa kutim Same llaqtapi alquilasqan wasipi puñunanmanta saltanan karqa utaq Quingue hinaspa El Cabo San Francisco llaqtapi hampina wasikunamanta utqaylla lluqsinan karqa, chaypim llamkarqa 8 a.m.manta 4 p.m.kama. Warminqa achka kutitam paywan kananpaq hamurqa; paypas chay manchakuykunatan rikurqan. Chay protestakunaqa karqan 2017 watapi marzo killakama, chaymantataq gobierno cambiarqan. Rafael Correaqa manam musuqmanta akllasqa kayta maskarqachu, chaymi Lenin Moreno sutiyuq runata candidaton kananpaq churarqa, paymi presidenciata hapisqanmanta huk semana qipata traicionarqa, hinaspam Correa yanapaqninkunata qatiykachayta qallaykurqa, NNtapas, paytam qarqurqaku. Chay qarqosqankuqa manan leyman hinachu karqan, terremoto kasqanpi llank’aq doctorkunapas yachachiqkunapas derechoyoq kasqankuraykun contratonkuta kikillanmanta mosoqyachinankupaq. Chay raykun Quito llaqtanman kutispa Seguro Social nisqaman rirqan qonqayllamanta qarqosqa kasqanmanta quejakunanpaq, hinaspan repararqan ñañan, Correa partidopi umalliq, hinallataq mosoq directora Seguro Social, traidor, Correaq huknin munasqa ministron kashaspa Lenin Morenoman huñukuq, paykunan qarqosqa kasharqanku. Yaqa iskay watañam sapa semana rirqa Ministerio de Trabajoman hinaspa Consejo de la Judicialman qarqusqa kasqanmanta quejakunanpaq, ichaqa 2019 watapi Covid-19 pandemia chayamurqa. Chaymantam entienderurqa huk bendicion kasqanmanta manaña Seguro Social de Trabajadores Rurales nisqapi nitaq chakrakunapi llamkasqanqa, chay pandemia 120 doctorkunata, chayman rikchakuq kiru hampiqkunata wañuchisqanrayku. NNqa chay cheqaskunapin chay viruswan tupaq doctor karqan, chaymi 2011 watamanta 2017 watakama chikungunya, infecciones respiratorias, malaria, dengue onqoywan onqorqan, chaymantataq hospitalmanta lloqsipurqan. Tukuy kay unquykuna kikin unquqninkunawan, ch’uspikunawan ima. qarqusqa kasqanraykum kutiyta atirqa ayllunwan yachananpaq, paykunataqa 2010 watamantapacham killapi huk semanalla utaq semana tukuyta rikurqa, chaymanta ñawpaqtaqa 2008 watamanta 2010 watakamam, chaypim viernes tuta, domingo punchawkunapi Esmeraldas llaqtamanta Quito llaqtaman rina karqa. Chay 1.000 km puriy sapa semana tukukuypi hinallataq yaqa 90 km sapa p’unchaw Samemanta Cabo San Francisco utaq Quigue llaqtaman risqanpas qhali kaynintan sinchita hap’irqan, chaymi astawan yapakurqan llank’asqan llaqtakunapi mana allin mikhuy kasqanrayku, chaypin mikhuyqa huk sasachakuy karqan, chaymi hospitalmanpas chayachirqan, huk aycha t’aqawan asnachikusqan qhepaman, chaymi yaqa wañuchirqan. Payqa kawsaynintan peligroman churarqan Esmeraldas llaqtaq uray ladonpi onqosqakunata qespichiyta, onqosqakunatapas hampiyta munaspa. Payqa yuyaykurqanmi chay sacrificio watakuna yanqapaq kananpaq; manaña hampiq kasqanraykum kawsayninta qispichirqa hinaspam Quito llaqtapi tiyananpaq kutiyta atirqa, ayllunwan kuska sumaq wasipi qullqi churasqanwan kawsaspan, chaynallataqmi paypaqpas ususinkunapaqpas español nacionalidadta chaskirqa, español warmipa willkan kasqanrayku. Esmeraldaspi wakin yana llamkaqmasinkunamantaraqmi huk razamanta sapaqchasqa karqaku, urqukunamanta, yuraq hinaspa verde ñawiyuq kasqankurayku.
